Caravan en de Wet

www.caravanendewet.nl


Caravan Koppelingen. 


Werking en borging koppelingen:


Er moet voldoende beveiliging aanwezig zijn om ongewenst losraken van de koppeling verbinding te voorkomen. Soms is die borging ingebouwd in het mechanisme (drukpal met veer) en een andere keer moet die borging worden aangebracht door een hangslot of musketonhaak. Ontbreekt zo'n borging, dan is de mogelijkheid niet uitgesloten dat de verbinding tussen trekhaak en koppeling wordt verbroken. Er zijn nog een tweetal kogelkoppelingen die men moet borgen middels een pen of hangslotje of iets dergelijks. De aan te brengen borging is de zogenaamde tweede beveiliging.


De kogelkap moet goed om de kogel passen. De koppelingen worden over het algemeen spelingsvrij gekoppeld aan de trekhaak.

Ten aanzien van de trekhaak geldt dat deze op de juiste wijze moet zijn bevestigd aan het voertuig. Let op loszittende bouten en moeren. Volgens de keuringseisen van de RDW mag er aan de trekboom, trekstang en de koppelingskappen niet worden gelast en mogen er geen gaten in worden geboord, anders dan door de fabrikant. Verder mogen de trekboom en trekstang niet zijn ontzet, gescheurd of verbogen. Na het afkoppelen mag de koppeling de grond niet raken. Dit geldt ook voor enig deel van de reminrichting. Er dient dus een glij-beugel of steunwiel (neuswiel) in de nabijheid van de koppeling te zijn aangebracht.





Er zijn vele soorten koppelingen in gebruik. Sommige exemplaren zijn niet zelf borgend en moeten door de gebruiker worden geborgd. De oude lepelkoppeling is daar een voorbeeld van. Op de onderstaande plaatjes is te zien dat er geen sprake is van zelf borging! Deze koppelingen komen nog voor bij kleine aanhangwagens en vouwwagens.






Moderne kogelkoppelingen zijn voorzien van een zodanig mechanisme dat bij ontkoppelen steeds twee handelingen verricht moeten worden verricht. Bij juist aankoppelen worden de twee borgingen benut. 

De thans meest voorkomende koppelingen zijn zelf borgend, dat wil zeggen dat je als gebruiker geen extra handelingen behoeft te doen bij het aan- en afkoppelen. Op onderstaande plaatjes zijn een paar doorsnede voorbeelden van het koppelmechanisme en de borging. Op het linkerplaatje bestaat de borging uit de blauwe drukpal die als een zaagtand achter het koppelingshuis haakt. Pas na het indrukken van de pal kan de koppeling worden geopend. Op het rechterplaatje is een drukknop zichtbaar op het ontkoppel handel. Deze knop moet ingedrukt worden om de koppeling voldoende te kunnen openen. Wanneer de knop niet wordt ingedrukt zal de koppeling niet voldoende openen om de trekhaak kogel vrij te geven. 



Let op

Controle van de koppeling op het al dan niet juist aangekoppeld zijn, mag nooit geschieden door aan de koppelingshendel te trekken. Immers deze zou dan geopend kunnen worden en ontkoppeld op de trekhaak komen te liggen. Pak bij controle altijd de trekboom of trekdriehoek vast. Laat de bestuurder ALTIJD de caravan zelf aankoppelen! Op het koppelingshuis (kogelkap) van aanhangwagens tot 2000 kg totaalgewicht moet een type plaatje zijn aangebracht of zijn ingeperst met de volgende gegevens: naam fabrikant of merk, type, bouwjaar, geschiktheid toelaatbaar totaal aanhangwagengewicht en tenslotte de code type-goedkeuring. 








Een aantal moderne koppelingen zijn op de kogelkap voorzien van een verende stift, veelal rood en onderste deel groen gekleurd. Dit hulpmiddel is ervoor om bij aankoppelen te controleren of de kogel van de trekhaak voldoende in de kogelkap verdwijnt, zodat er goed wordt aangekoppeld. Bij goed aankoppelen is het groene deel van de stif zichtbaar. Weet zeker dat je de kogel goed omsluit. Er zijn veel mensen die reeds hun caravan zijn verloren door onjuist aankoppelen! 












Stabiliserende koppelingen


Moderne caravans zijn voorzien van een zogenaamde stabiliserende koppeling, of anders gezegd een koppeling met ingebouwde slingerdemping. Deze koppelingen zijn gebruiksvriendelijk. Het frictiemateriaal is ondergebracht in de koppeling. Het frictiemateriaal omsluit voor een deel de trekhaak kogel en zorgt voor de afremmende en dempende werking. Ik zou deze koppelingen dan ook slingerdemper willen noemen, ze dempen de pendel beweging. Naast dat deze stabiliserende koppeling zijn normale kogelkoppelingen met wat extra's. Het frictiemateriaal  zorgt voor de afremming, welke middels gasdruk of veerkracht tegen de trekhaakkogel worden gedrukt.
Door de extra weerstand wordt de slingerneiging van de caravan gedempt. Pas later bij een gering hogere snelheid zal de caravan mogelijk weer in slingering kunnen geraken. Snelheid en belading spelen hierbij een grote rol. De rem waarden van de stabilisatoren liggen rond de 240 Nm. (nieuwe koppeling) Veelal is de afremming na in gebruik name rond de 100 tot 150 Nm zijn. Belangrijk is het dat bij regelmaat (controle beurt) de dempingswaarden worden gemeten. Dit kan door middel van een imitatiekogel en een momentsleutel. Het is van belang dat de trekhaak kogel vet- en verf vrij is. Het remvoeringsmateriaal in de koppeling kan niet tegen deze stoffen. Indien er toch verf, vet  of olie aanwezig is dan zal de remwerking  nagenoeg nihil zijn.


Controleer de werking van de stabiliserende koppeling met een speciale kogel en een momentsleutel! Gesteld mag worden dat bij gebruikmaking van stabiliserende koppelingen de verkeersveiligheid en de weg veiligheid toeneemt, mits de snelheid niet wordt verhoogd en de caravan op de juiste wijze is beladen. Door gebruikmaking van een stabiliserende koppeling wordt de instabiliteit van de caravancombinatie niet verholpen, doch afgeremd. Door frictiematerialen wordt de grenswaarde verhoogd. Gaat het dan mis dan is er geen houden meer aan! De bestuurder zal zelf in actie moeten komen bij een ernstig slingerende caravan. De actie moet bestaan uit het snel inwerking stellen van de reminrichting van de auto en oplooprem. Alle andere goed bedoelde adviezen zullen spijtig genoeg leiden tot een crash. 

Bij het gebruik van stabiliserende koppelingen, die in feite caravaninstabiliteit verbergen door remwerking op de trekhaak kogel gaan bestuurders vaak harder rijden, waardoor er soms verkeersonveilige situaties ontstaan. Meerdere caravancombinaties zijn reeds gecrasht, of is dit bijna overkomen. 



Hieronder de meest voorkomende stabiliserende koppelingen.    


Alko


De AKS 3004, 2000 en 1300 en Westfalia SSK 1,2 en 3 maken gebruik van frictiemateriaal (frictiecups) die aan de zijkant in de koppeling zijn gemonteerd. Deze frictiecups komen onder ‘veerspanning of gasdruk’ in aanraking met de trekhaakkogel. Door deze spankracht ontstaat er tussen de frictiecups en de kogel een behoorlijke wrijvingskracht. Door deze wrijvingskracht worden de zijdelingse pendelbewegingen gedempt. 



Bij de Stabifix en de Winterhoff WS 3000 is de kogelkap aan de voorzijde voorzien van een stalen prop die aan de binnenzijde is bekleed met frictiemateriaal. Deze prop is bij de Stabifix instelbaar. De kogelschaal is aan de binnenzijde eveneens voorzien van frictiemateriaal. In aangekoppelde situatie omsluit de kogelkap en de kogelschaal de trekhaakkogel. Het frictiemateriaal bevindt zich nu aan de voor- en achterzijde van de trekhaakkogel. Door veerspanning wordt er druk gezet op het frictiemateriaal waardoor een behoorlijke wrijvingskracht ontstaat tussen dit materiaal en de kogel. Door deze wrijvingskracht worden de zijdelingse pendelbewegingen gedempt, maar ook deinende bewegingen worden gedempt. Van alle omschreven koppelingen is de stabiliserende werking in- of uit te schakelen. Sommige koppelingen zijn voorzien van een indicator, die de dikte van het frictiemateriaal weergeeft. Stabiliserende koppelingen geven een goede dempende werking waardoor eerder genoemde instabiliteit of ongunstig weggedrag geheel of nagenoeg teniet worden gedaan. Dit geeft gevoelsmatig een enorme verbetering van de rijstabiliteit, meer comfort, een ontspannen rijgevoel. Hinderlijke rijsporen en voertuigen die inhalen behoren tot het verleden


















Onder caravan(in)stabiliteit vindt u een relaas terug van een veilig gebruik van de caravan en de slingerdempers

Bewegingsmogelijkheid
De caravan moeten zich zodanig ten opzichte van de trekkende voertuigen kunnen bewegen dat de voertuigen in hun uiterste standen, met een maximum van 90 graden, niet worden begrensd door delen van de reminrichtingen en van de elektrische installatie en van de koppeling, voorzover aanwezig, de hulpkoppeling en van besturingsonderdelen.


Stabiliserende koppelingen mogen niet gebruikt worden bij een geschroefde trekhaakkogel, zie 


Deze geschroefde trekhaken werden gebruikt bij vroegere Volvo personenauto's 





Relevante wetsartikelen

artikelen 5.12.66, 5.12.67, 5.12.70

artikelen 5.18.54, 5.18.56